Sinds het losbarsten van de financieel economische crisis hebben veel ondernemers en bedrijfsleiders het moeilijk om kredieten te vinden. Voor start-up bedrijven en snelgroeiende of familiale KMO’s is het vaak onbegonnen werk. Tevens zijn de verschillende financieringsmogelijkheden vaak te onbekend waardoor deze ondernemers steeds naar de traditionele kredietverschaffers, zoals banken, stappen. Wat veel ondernemers van kleine en middelgrote bedrijven echter niet weten, is dat er naast de bancaire financiering, ook een waaier van andere mogelijkheden bestaan. Via Combifin worden deze ondernemers op een éénvoudige manier in contact gebracht met alle mogelijke financieringskanalen, zowel op het vlak van eigen vermogen, vreemd vermogen als subsidies.

“Combifin staat voor “gecombineerde financiering”, een geïntegreerde financieringsaanpak waarbij ondernemers en bedrijfsleiders begeleid worden in hun keuze naar de optimale financieringsmix. Combifin is een nieuw project van BAN Vlaanderen, het Business Angels Netwerk Vlaanderen en wordt gesteund door de Vlaamse Overheid. Tijdens panelsessies in iedere Vlaamse provincie, krijgen ondernemers de mogelijkheid om gratis te presenteren aan een panel van experts in alle mogelijke financieringsdomeinen. Zo worden deze ondernemers in contact gebracht met Business Angels, Corporate Bankers, Venture Capitalists, Subsidiedeskundigen en andere overheidssteunmaatregelen zoals: PMV, Agentschap Ondernemen, IWT, Vinnof, Participatiefonds, … Hierdoor creëren we voor de ondernemers een stuk transparantie en helpen hen op weg naar de gezochte financiering”, aldus Boudewijn Dupont, projectmanager van Combifin.

“Een panel bestaat over het algemeen uit een 10 tal experts en de sessies nemen confidentieel plaats achter gesloten deuren. Naast de financiële mogelijkheden van de onderneming gaat het panel ook adviseren over de presentatietechnieken voor een panel van investeerders en worden inhoudelijke doelstellingen kritisch in vraag gesteld. Ook internationale mogelijkheden kunnen besproken worden. Hierdoor krijgt de ondernemer een totaalbeeld, vanuit alle mogelijke invalshoeken en kan hij sneller en doelgerichter tewerk gaan. Na een tussentijdse evaluatie op 30/09/2009 tonen cijfers aan dat er ondertussen 17 sessies georganiseerd zijn en hebben 64 ondernemingen hun businessplan kunnen voorstellen. Over het algemeen zijn de ondernemers laaiend enthousiast en kunnen we vaststellen dat er momenteel voor 8,3 miljoen euro aan financiering gevonden werd” besluit Dupont.

Sinds het losbarsten van de financieel economische crisis hebben veel ondernemers en bedrijfsleiders het moeilijk om kredieten te vinden. Voor start-up bedrijven en snelgroeiende of familiale KMO’s is het vaak onbegonnen werk. Tevens zijn de verschillende financieringsmogelijkheden vaak te onbekend waardoor deze ondernemers steeds naar de traditionele kredietverschaffers, zoals banken, stappen. Wat veel ondernemers van kleine en middelgrote bedrijven echter niet weten, is dat er naast de bancaire financiering, ook een waaier van andere mogelijkheden bestaan. Via Combifin worden deze ondernemers op een éénvoudige manier in contact gebracht met alle mogelijke financieringskanalen, zowel op het vlak van eigen vermogen, vreemd vermogen als subsidies. 

“Combifin staat voor “gecombineerde financiering”, een geïntegreerde financieringsaanpak waarbij ondernemers en bedrijfsleiders begeleid worden in hun keuze naar de optimale financieringsmix. Combifin is een nieuw project van BAN Vlaanderen, het Business Angels Netwerk Vlaanderen en wordt gesteund door de Vlaamse Overheid. Tijdens panelsessies in iedere Vlaamse provincie, krijgen ondernemers de mogelijkheid om gratis te presenteren aan een panel van experts in alle mogelijke financieringsdomeinen. Zo worden deze ondernemers in contact gebracht met Business Angels, Corporate Bankers, Venture Capitalists, Subsidiedeskundigen en andere overheidssteunmaatregelen zoals: PMV, VLAO, IWT, Vinnof, Participatiefonds, … Hierdoor creëren we voor de ondernemers een stuk transparantie en helpen hen op weg naar de gezochte financiering”, aldus Boudewijn Dupont, projectmanager van Combifin.

“Een panel bestaat over het algemeen uit een 10 tal experts en de sessies nemen confidentieel plaats achter gesloten deuren. Naast de financiële mogelijkheden van de onderneming gaat het panel ook adviseren over de presentatietechnieken van de ondernemer en worden inhoudelijke doelstellingen kritisch in vraag gesteld. Ook internationale mogelijkheden kunnen besproken worden. Hierdoor krijgt de ondernemer een totaalbeeld, vanuit alle mogelijke invalshoeken en kan hij sneller en doelgerichter tewerk gaan. Ondertussen werden 11 sessies georganiseerd en hebben 40 ondernemingen hun project kunnen voorstellen. Over het algemeen zijn de ondernemers laaiend enthousiast over deze sessies en is er momenteel voor 2,3 miljoen euro aan financiering gevonden” besluit Dupont.

Schrijf je nu gratis in voor een deelname aan de Combifin panelsessie in jouw Vlaamse provincie.

Als starter of snelgroeiende onderneming heb je vast en zeker moeilijke vraagstukken inzake financiering op te lossen. Niet altijd een even gemakkelijke opgave. Wat zijn de mogelijkheden? Is mijn plan realistisch opgesteld? Waar kan de oveheid een steun betekenen in mijn project? enz.

Tijdens een Combifin panelsessie krijg je op al deze vragen een antwoord van een panel van experten op dit vlak. Bovendien kan dit volledig kosteloos! Het enige waar je moet over beschikken is een volledig uitgewerkt businessplan, inclusief een goed onderbouwd financieel plan en een presentatie van jouw project. 

Snel reageren is de boodschap want het aantal deelnemers is beperkt!

Eerste nationaal matching event van Vlaamse en Waalse BA’s brengt de 2 gemeenschappen van business angels bijeen.

Dinsdag 14 oktober aanstaande is een speciale dag in de Belgische wereld van risicokapitaal-verschaffing. Voor het eerst organiseren de 2 grote netwerken van business angels ( informele investeerders van risicokapitaal) een gezamenlijk matching event. Plaats van gebeuren is, hoe kan het ook anders, Brussel. Als voertaal werd pragmatisch dan maar voor het Engels gekozen.

“ We geven in deze tijden van communautaire spanningen als het ware het geode voorbeeld en gaan de dialoog aan tussen de 2 gemeenschappen, met name die van de business angels uit het Noorden en het Zuiden van het land”, verklaart Reginald Vossen, algemeen directeur BAN Vlaanderen, zinspelend op de politieke actualiteit.

In België zijn zowat 300 informele privé-investeerders aangesloten bij de 2 grootste BANs (business angels netwerken) van het land: “BAN Vlaanderen” en “Be Angels” in Wallonië.

“Dinsdag brengen we beide groepen samen om met nieuwe dossiers en investeerders van weerszijden van de taalgrens kennis te maken. Onze leden vroegen achter dergelijk initiatief omwille van hun breder wordende investerings-interesse. Wij als BANs willen dit graag co-organiseren, omdat we ervan overtuigd zijn dat samen-werken in onze sector in ieders belang is. Dossiers neigen immers steeds complexer te worden met grotere kapitaalbehoeften. Daarbij hebben de meeste groeibedrijven ook ambities die verder reiken dan hun eigen regio. Wel, een business angel met ervaring in het andere landsdeel kan dan naast letterlijk ook figuurlijk van goudwaarde zijn. “, kadert Vossen verder.

De business angels netwerken achten de tijd dus rijp om via kennismaking tot intensieve samenwerking en co-investering te komen in het segment van beloftevolle groeibedrijven dat deze kapitaalverschaffers plegen te bedienen. Deze vorm van betrokken kapitaalverschaffing lijkt op het eerste zicht trouwens niet zwaar te lijden onder de huidige financiële stormen.
“ De leden van BAN Vlaanderen investeerden dit jaar reeds in 14 bedrijven, uiteraard omwille van de goede kwaliteit van de dossiers, maar wellicht ook wel omdat ze dergelijke investering een stuk korter kunnen opvolgen dan een beursbelegging. Business angels leveren immers niet alleen geld, maar ook heel wat ervaring en advies aan de bedrijven waarin ze geloven”, zo klinkt het.

De nodige ruimte voor netwerking en contactenopbouw werd in het programma van aanstaande dinsdag ingebouwd. Er worden een 100-tal business angels verwacht die er 12 investeringsdossiers voorgesteld krijgen. Voor de ondernemers ontstaan er aldus maar liefst 1200 kansen op financiering.

Hebt u een schitterend idee, maar geen geld? Dan vindt u financiering op de:
Dag van het kapitaal 

Op twee en negen oktober organiseert BAN Vlaanderen, het Business Angels Netwerk Vlaanderen, met de medewerking van Bizz de “Dag van het kapitaal”. In alle Vlaamse provincies kunnen ondernemers tijdens heuse speeddatingsessies hun project voorstellen aan ervaren investeerders, financierders en subsidiedeskundigen. 

Hebt u een veelbelovend businessidee, maar hebt u geen idee hoe u uw zaak moet financieren? U wilt sneller groeien met uw bedrijfje of u wilt er een overnemen, maar ontbeert de middelen dat te doen? Maak u geen zorgen: het is het lot van de beginnende ondernemer. Een goed zakenidee hebben is één zaak, maar daarna begint het zware werk pas. U moet uw idee in een businessplan gieten, een financieel plan opstellen en op zoek gaan naar financiering. U gaat zich plots vragen stellen die u onzeker maken: welke financierder kunt u vertrouwen, en hoe komt u aan een netwerk dat u in contact brengt met interessante risicokapitaalverschaffers? 

Omdat het veld van investeerders zo’n kluwen is, weten ondernemers niet waar te beginnen. Moet u eerst naar de bank, of meteen naar een Business Angel? Of toch maar beter beginnen met subsidies aan te vragen bij het VLAO of het IWT? Op de website www.bizz.be/geldnodig vindt u getuigenissen van geslaagde ondernemers. Ze vertellen in een digitale Bizz Xtra (klik op “ondernemers” en kijk dan onder “coaching en maatwerk”) in detail hoe ze hun droom hebben gefinancierd. Hun ervaringen zetten u op weg. Op de site kunt u ook een zelftest invullen die u een eerste idee geeft van welke financieringskanalen u nodig hebt. Misschien moet u eerst naar de bank, of meteen naar een venture capitalist. Eenmaal als u de zelftest hebt gedaan, kunt u op deze webstek een executive summary aanmaken van uw project. Die wordt dan doorgestuurd naar het Bizz Ondernemerspanel, dat bestaat uit experts van BAN Vlaanderen, het Business Angels Netwerk. Zij bestuderen uw voorstel en sturen u een mail met feedback. Voor ondernemers met een complexere kapitaalbehoefte verwijzen we graag naar “Combifin” via de website www.combifin.be Combifin staat voor “gecombineerde financiering”, een geïntegreerde financieringsaanpak, waarbij ondernemers en bedrijfsleiders begeleid worden in hun keuze naar de optimale financieringsmix. Risicokapitaalverschaffers zijn er immers genoeg in België. Meer nog: ze zijn constant op zoek naar interessante projecten om in te investeren, maar vinden die naar hun mening te zelden. Er gaapt met andere woorden een gigantische kloof tussen ondernemers met een innovatief project en investeerders. BAN Vlaanderen en Bizz brengen deze twee partijen met elkaar in contact op de Dag van het kapitaal: u kunt zich op voorhand inschrijven voor de speeddatingsessies van vijftien minuten met geïnteresseerde kapitaalverstrekkers. Tijdens die sessies kunt u uw project toelichten, krijgt u gefundeerde feedback en kunt u nieuwe afspraken maken.
Als u zich niet inschrijft voor de speeddating, bent u uiteraard ook welkom op de Dag van het kapitaal. U vindt er informatie over tal van investeerders en hun koepelorganisaties, en kunt er een kortfilm bekijken over hoe u een goeie elevator pitch maakt. In zo’n elevator pitch stelt u uw project voor in één of twee minuten. Als u daar niet in slaagt, haken de investeerders immers meteen af.

Hoe versiert u een speeddate met een investeerder?

• Ga naar de website www.bizz.be/geldnodig
• Maak eerst een executive summary. Zo kan het Business Angels Netwerk BAN Vlaanderen uw project bestuderen en in haar netwerk op zoek gaan naar geïnteresseerde investeerders. Zij bezorgen u een mail met feedback.
• Ga naar het agendasysteem op de website www.bizz.be/geldnodig en schrijf u in. U krijgt daarna een bevestiging van uw afspraak via mail en sms.
• Begeef u goed voorbereid en ruim op tijd naar de Dag van het kapitaal.


Dag van het kapitaal: waar en wanneer?

Donderdag 2 oktober, van 14.00 tot 20.00

Limburg
Nationale Bank NBB, Eurostraat 4, 3500 Hasselt

West-Vlaanderen
Site Oud Sint-Jan, Zonnekemeers, 8000 Brugge (Erasmuszaal)

Donderdag 9 oktober, van 14.00 tot 20.00

Antwerpen
Ramada Plaza Hotel, Desguinlei 94, 2018 Antwerpen (zaal Tiffany’s)

Vlaams-Brabant
Ubizen/Verizon, Philipssite 5, 3001 Leuven

Oost-Vlaanderen
ICC Ghent (International Convention Center), Citadelpark, 9000 Gent (zaal Windows on Ghent 17)

www.bizz.be/geldnodig  - www.banvlaanderen.be  – www.combifin.be  

BAN Vlaanderen werkt aan een sterke opmars.

BAN Vlaanderen, het Business Angels Netwerk van Vlaanderen heeft tijdens de eerste helft van 2008 sterk gepresteerd. Reeds elf ondernemingen vonden dit jaar via het netwerk hun investeerder(s) voor een totaalbedrag van 1,618 miljoen euro. Daarbovenop werden nog drie ondernemingen via de B.A.+lening van het Participatiefonds gefinancierd en dit voor een bedrag van 375.000 euro. Ook het co-investeringsfonds van de Vlaamse Business Angels, het Ark-Angels Fund zat niet stil. Zij namen participaties in vier ondernemingen voor een totaal bedrag van 698.552 euro. 

Ook nieuw binnen BAN Vlaanderen is het Combifin project, gesteund door de Vlaamse overheid, waarbij ondernemingen in een geïntegreerde financieringsaanpak, in contact worden gebracht met niet enkel Business Angels, maar ook Corporate Bankers, Venture Capitalists, Subsidiedeskundigen en andere overheidssteunmaatregelen. Op deze manier tracht het netwerk bij te dragen aan de stimulering van het ondernemersschap.

BAN Vlaanderen 

Business Angels zijn kapitaalkrachtige ondernemers of ex-ondernemers die investeren in startende of snel groeiende bedrijven. Ze nemen meestal een minderheidsparticipatie maar brengen naast kapitaal ook hun know-how en hun netwerk aan contacten in de onderneming. Na een aantal jaren wordt er dan een “exit” voorzien, waarbij de aandelen terug worden overgedragen tegen een bepaalde meerwaarde. Het Business Angels Netwerk brengt deze investeerders in contact met de ondernemers tijdens zogenaamde “matchingevents”. 

Reginald Vossen, algemeen directeur van het netwerk licht verder toe: “Momenteel telt BAN Vlaanderen 137 aangesloten Business Angels en het is onze doelstelling om door te groeien tot méér dan 150 leden en méér dan 30 deals op jaarbasis. In totaal hebben 389 ondernemers zich in het eerste jaarhelft van 2008 aangemeld waarvan er 53 hebben kunnen presenteren tijdens matchingevents in iedere Vlaamse provincie. Daaruit zijn er dus 11 deals afgesloten met Business Angels voor een totaalbedrag van 1.618.000 euro. Wanneer er dan zo een Business Angel aan boord stapt van een onderneming wekt dit vertrouwen aan andere instanties, zoals banken of het participatiefonds. Hierdoor werden ook al 3 ondernemingen voorzien van een B.A+ lening van het participatiefonds en dit voor een bedrag van 375.000 euro”, aldus Vossen. 

Ark-Angels Fund 

Het durfkapitaalfonds, Ark-Angels Fund NV werd als Belgische Private Privak, eind 2007 opgericht door BAN Vlaanderen, samen met Arkimedes, het risico-investeringsvehikel van de Vlaamse overheid en treedt op als co-investeringsfonds voor de Vlaamse Business Angels.

Het is haar doelstelling om binnen drie jaar samen met Business Angels minstens 20 innovatieve bedrijven te financieren, waarbij het fonds zich richt op groeibedrijven met een financieringsbehoefte tussen de 50.000 en de 700.000 euro, in de praktijk een risicovol segment. Eind april 2008 werd het kapitaal door 41 aangesloten Business Angels en Arkimedes, al verhoogt tot 6,8 miljoen euro. Ondertussen zijn er voor een totaalbedrag van 698.522 euro reeds 4 participaties genomen en dit in volgende bedrijven: EggCentris NV, Tesin NV, Beyond Products NV en Mephisto Design Automation (MDA) NV.

Combifin project 

Boudewijn Dupont, projectmanager legt deze werking uit: “Combifin staat voor “gecombineerde financiering”. Een geïntegreerde financieringsaanpak, waarbij ondernemers en bedrijfsleiders begeleid worden in hun keuze naar de optimale financieringsmix. Combifin is een nieuw project van BAN Vlaanderen, gesteund door de Vlaamse Overheid. Tijdens panelsessies in iedere Vlaamse provincie krijgen ondernemers de mogelijkheid om gratis te presenteren aan een panel van experts in alle investerings- en financieringsdomeinen. Zo worden deze ondernemers in contact gebracht met Business Angels, Corporate Bankers, Venture Capitalists, Subsidiedeskundigen en andere overheids-steunmaatregelen zoals: PMV, VLAO, IWT, Vinnof, Participatiefonds, … Hierdoor creëren we voor de ondernemers een stuk transparantie en trachten we uiteraard ook tot deals te komen” 

Toekomstperspectieven 

Ook de tweede jaarhelft belooft druk te worden, aldus Reginald Vossen. “Zo organiseren we op 2 en 9 oktober voor het eerst de “Dag van het Kapitaal”. In alle provincies kunnen ondernemers tijdens heuse speeddatingsessies hun project voorstellen aan ervaren investeerders, financierders en subsidiedeskundigen.” 

“Op 27 november is er ook onze jaarlijkse Business Angels Dag, waarbij onze leden investeerders, de Business Angels, extra in de watten worden gelegd.”
“Dossiers zullen ook nog uitvoerig aanbod komen tijdens de 8 matching events en 10 combifin panelsessies in de 5 verschillende provincies. Ook zal er een eerste nationaal matching event plaatsvinden in samenwerking met het Waals Business Angels Netwerk, “Beangels.” 

“En tot slot, besluit Vossen, zijn we ook internationaal actief. Zo zijn we lid van het Europees Business Angels Netwerk EBAN en organiseren we mee aan het Europees pilootproject voor Business Angels en Venture Capitalists in een Benelux – Forum.”

Drie op vier K.M.O.’s blijven onder de kerktoren

De globalisering van de economie maakt dat K.M.O.’s meer concurrentie krijgen op hun thuismarkt. Tegelijkertijd opent de globalisering nieuwe perspectieven. Vlaamse bedrijven benutten die kansen te weinig. Nochtans verhogen import en export de overlevingskansen van bedrijven. K.M.O.’s moeten strategisch nadenken hoe ze in een globale economie kunnen (blijven) meespelen. Dat zeggen prof. dr. Leo Sleuwaegen en drs. Jonas Onkelinx van het Flanders DC kenniscentrum aan de Vlerick Leuven Gent Management School. Ook het bestaande KMO-steunbeleid moet worden aangepast aan nieuwe marktomstandigheden.

Schokkende cijfers:

► In Vlaanderen-K.M.O.-land blijven 3 op 4 K.M.O.’s onder de kerktoren. 74% exporteert niet.

► 1% van alle, meestal grote, ondernemingen is verantwoordelijk voor bijna de helft van onze export. Die gaat ook niet veel verder dan de buurlanden. Onze verre export, naar India of de V.S. bvb., daalt zelfs.

► Maar liefst 85% van de export wordt gerealiseerd door maar 10% van de bedrijven.

► 1 op 6 potentiële exportbedrijven exporteren niet omdat ze denken dat hun product internationaal niet kan concurreren. Is dat realiteit of Vlaamse valse bescheidenheid?.

► Meer dan 40% van de K.M.O.’s heeft zelfs nooit internationalisering overwogen.

► In de pers en op ondernemersfora vaak aangehaalde belemmeringen voor internationalisering zijn: moeilijke regels en wetten, toegang tot kapitaal, cultuurverschillen, gebrek aan informatieverstrekking en steun en advies. In de praktijk blijken die maar voor +/- 10% van de K.M.O.’s ook echt belemmeringen te zijn.


Pascal Cools, algemeen directeur Flanders DC, reageert: “Een kleine nuance: we scoren daarmee iets beter dan het Europees gemiddelde. Maar van een open economie als de Belgische zou je veel meer verwachten. We benutten ons potentieel nauwelijks.”

Meer concurrentie op de markt 

Handelsbarrières en protectionistische maatregelen nemen af. Ook recente ICT-ontwikkelingen maken het makkelijker internationaal te gaan. Zo krijgen meer K.M.O.’s toegang tot buitenlandse markten, maar anderzijds neemt ook de concurrentie op de thuismarkt toe door import en toetreding van buitenlandse bedrijven. Als gevolg daarvan merken we dat een aantal bestaande bedrijven worden weggeconcurreerd en dat de instapdrempel voor nieuwe bedrijven hoger wordt.

Effect van de economische globalisering op thuismarkten: 

Korte termijn: lagere toetreding van nieuwe bedrijven, hogere uittreding (efficiëntiedruk) en dus minder ondernemerschap.
Langere termijn: nieuwe toeleveringsopportuniteiten en technologische spill-over effecten van multinationals op lokale bedrijven. Dus opportuniteiten voor ondernemers.

Wat betreft het dalende ondernemerschap, het mindere aantal starters, is er nog geen man overboord indien snel actie wordt ondernomen. Meer concurrentie op de markt vraag om kwaliteitsvollere start-ups. Die groeien sneller dan gemiddeld, worden ook groter en creëren meer jobs. Het verhoogde risico voor starters vraagt om een positief beleid dat de risiconemers ondersteunt.

Vaak protectionistische reactie van K.M.O.’s is verkeerd
Verhoogde concurrentie drukt winstmarges en knaagt aan de kwaliteit van schaarse inputfactoren van een bedrijf (goed personeel, kapitaal, materialen…). Als reactie zien we vaak dat bedrijven zich conservatief en protectionistisch opstellen. Net die reactie brengt hun voortbestaan in gevaar. Om hun overlevingskansen te verhogen zouden ze meer naar buiten moeten kijken en hun product aanpassen aan internationale noden en markten.


Tips voor K.M.O.’s: slimmer concurreren 

In plaats van al de gevaren te benadrukken, zijn K.M.O.’s meer gebaat door het aanstippen van de vele voordelen van de globalisering en hoe ze daar slim kunnen op inspelen. Vooral in de kennis- en dienstensectoren laat men nog vele kansen onbenut.

+ Door proactief op te treden als netwerkspeler kan je als klein bedrijf aansluiten op de globale aanbodketen. Je kan via een goed uitgevoerde lokale opdracht voor een multinationaal bedrijf hun internationale leverancier worden. Kijk ook kritisch naar waar (regio) je je inputs (grondstoffen, kapitaal, personeel…) kan halen.

+ Focus op globale nichemarkten. Veel multinationals worden door aandeelhouders gedwongen om zich te concentreren op hun kernactiviteiten. Ze stoten kleinere nevenactiviteiten af om voldoende winst te halen door schaalvoordelen. K.M.O.’s hebben in dat opzicht dus een kleinschaligheidsvoordeel. Ze kunnen zich flexibeler opstellen dan grote bedrijven en zich specialiseren in niches.

+ Ontwikkel strategische vaardigheden. Een uitgekiende strategie helpt om goed en snel te kunnen inspelen op nieuwe concurrenten en nieuwe evoluties. 

Adviezen voor het KMO-beleid 

Het huidige KMO-beleid richt zich bijna uitsluitend op het wegwerken van handicaps van KMO’s t.o.v. grote bedrijven. Een beleid gericht op het compenseren van zwaktes is niet aangepast aan de globale markten van vandaag. Eerder zou het beleid bedrijven moeten voorbereiden op globale concurrentie en marktopportuniteiten. Daar moet je met het sterkste product of dienst komen. De Vlaamse economie zou dus meer baat hebben indien:

+ Men een instrumentarium zou uitwerken dat de ‘durvers’, de risiconemers ondersteunt.

+ Men meer samenwerking zou creëren tussen publieke initiatieven rond ondernemerschap, innovatie en internationalisering.

+ Men meer zou kunnen aansluiten op globale kennisnetwerken door een belangrijke netwerkspeler te worden in bepaalde niches.

+ Men risico’s kan verminderen door kwaliteitsvolle informatie te geven aan bedrijven; en financiële risico’s kan spreiden, bvb. met publiek-private samenwerking en uitgebreide garantieregelingen die investeringen in internationalisering van bedrijven ondersteunen.

+ Men de KMO-steun meer marktconform zou organiseren. Geen subsidies, maar administratieve vereenvoudiging, vormingspakketten en kwaliteitsvolle infoverstrekking en begeleiding.


Pascal Cools, algemeen directeur Flanders DC, besluit: “Import en export verhogen de overlevingskansen van bedrijven. Internationale bedrijven zijn productiever, groeien sneller en stellen meer mensen te werk. Hun producten zijn van betere kwaliteit en ze kunnen beter inspelen op veranderende omstandigheden.” “Internationaliseren lijkt misschien een moeilijk beklimbare berg wanneer je ervoor staat. We zien echter dat wie eraan begint op korte tijd betere prestaties neerzet, die bovendien lang renderen.”, zegt Cools.